Boğa ve Ayı

Borsada her gün duyduğumuz "boğa piyasası" ve "ayı piyasası" tabirlerinin kökeni, 18. yüzyıl başı Londra'sına, İngiliz gazetesi The Tatler'a kadar uzanıyor.

1709 yılında The Tatler'ın kurucusu Richard Steele, henüz sahip olmadığı bir malı önceden satan tüccarları anlatan bir yazı kaleme aldı. Bu tüccarlar, ellerinde olmayan ayı derilerini avlanmadan önce satan kürk tacirlerine benziyordu; "ayının derisini yakalamadan satma" anlamına gelen eski bir atasözünden esinlenerek bu kişilere "bearskin jobber" (ayı derisi satıcısı) denmeye başlanmıştı. Zamanla bu isim kısaltılıp sadece "ayı" (bear) oldu ve fiyatların düşeceğine oynayan, henüz sahip olmadığı bir hisseyi satan kişileri tanımlar hale geldi.

"Boğa" kelimesinin kökeni ayı kadar net değil, birden fazla teori var. En yaygın görüşe göre, dönemin İngiltere'sinde popüler olan ayı-boğa dövüştürme gösterilerinden esinlenerek "ayı"nın doğal karşıtı olarak seçilmiş olabilir. Bazı kaynaklar ise dönemin ünlü şairi Alexander Pope'un, 1720'deki Güney Denizi Balonu skandalı üzerine yazdığı dizelerde "boğa" kelimesini kullanmasına işaret ediyor; bu balonun çöküşü, terimin daha geniş kitlelerce benimsenmesinde de etkili olmuş olabilir. Hangi teori doğru olursa olsun, 18. yüzyılın ortalarına gelindiğinde "boğa" artık yükselen fiyatlara oynayan, iyimser yatırımcıyı tanımlayan yerleşik bir terimdi.

Bugün Ne Anlama Geliyor?

Günümüzde bu iki terim, tek bir yatırımcının tutumundan çok, piyasanın genel eğilimini tanımlamak için kullanılıyor. "Boğa piyasası", fiyatların uzun bir süre boyunca yükselme eğiliminde olduğu, genel iyimserliğin hakim olduğu dönemleri; "ayı piyasası" ise fiyatların belirgin şekilde gerilediği, temkinli ya da karamsar bir havanın hakim olduğu dönemleri tanımlar. Terimlerin başlangıçtaki "kişiyi tanımlama" anlamı zamanla genişleyip, bugün bütün bir piyasa iklimini anlatan bir kısayola dönüşmüş.

Bugün kullanırken üzerinde çok düşünmediğimiz bu terimler; modern finansın sıfırdan doğmadığını, yüzyıllar boyunca yaşanan krizler, kolektif tecrübeler ve insan psikolojisi üzerinde yükseldiğini gösteriyor.

Hissedar ile Görebilirsin!

Trend farketmeksizin, kararlarını kendi verilerinle vermek Hissedar ile çok kolay!

• Şirketlerin fiyat hareketlerini izleyebilir, finansal verilerini şirket kartları üzerinden inceleyebilirsin.
• Takip ettiğin şirketlere fiyat alarmı kurarak, önemli değişimlerden haberdar olabilirsin.
• Gürültüde kaybolmak yerine; şirketlerin resmi açıklamalarını KAP duyuruları üzerinden takip edebilirsin.