Hangi Temettü Yemeğe Atılırdı?

Bugün bir şirket temettü dağıttığında tutar yatırım hesabına nakit olarak geçer. Oysa dünyanın ilk halka açık şirketlerinden birinin ilk temettüsü hesaba yatmadı.

Bu hikaye, temettünün nasıl doğduğunu da anlatıyor.

1602'de kurulan Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC), paylarını geniş bir yatırımcı kitlesine satan ilk şirketlerden biri olarak tarihe geçti. Toplanan sermaye, Asya’dan baharat getirecek gemilere ve ticaret noktalarına harcandı. Ancak bir seferin gidip dönmesi yıllar sürüyordu ve şirket kazancını yeni seferlere yatırıyordu. Şirketin payları ise Amsterdam’da el değiştiriyordu. Ortaklar ilk resmi temettü için 1610'a kadar beklemek zorunda kaldı.

Ortakların beklentisi artınca yönetim 1610'da temettü dağıtmaya karar verdi, ama kasada yeterli nakit yoktu. Çözüm, depolarda bekleyen ürünleri ortaklara dağıtmak oldu. İlk dağıtım, pay değerinin yüzde 75'i karşılığında muskat çiçeğiydi. Macis olarak da bilinen bu baharat, muskat tohumunu saran kırmızı zardan elde ediliyor ve o dönem Avrupa’da oldukça değerli kabul ediliyordu. Muskat ve karanfil o yıllarda yalnızca bugünkü Endonezya’daki Maluku Adaları’nda yetişiyordu. Aynı yıl yapılan dağıtımlarda biber de yer aldı.

Bu yöntem ortaklar için pek pratik değildi. Ortak bu baharatı kendisi kullanabilir ya da satarak nakde çevirebilirdi. Bunun için onu saklaması ve bir alıcı bulması gerekiyordu. Üstelik baharatın piyasa fiyatı değiştikçe, ortağın eline geçen temettünün değeri de değişiyordu. Şirket 1612'de ilk nakit temettüsünü ödedi, ancak baharatla ödeme bir süre daha devam etti. 1623'te ortaklara pay değerinin yüzde 25'i karşılığında karanfil dağıtıldı. 1634'ten itibaren ise temettü her yıl düzenli olarak ödenmeye başlandı.

VOC, yaklaşık iki yüzyıl boyunca ortaklarına sermayesinin ortalama yüzde 18'i civarında yıllık temettü ödedi. Bugün ise temettü kararını yönetim kurulunun önerisiyle genel kurul veriyor, karar KAP’ta duyuruluyor. Ödeme günü geldiğinde tutar, hak sahiplerinin aracı kurumdaki hesabına otomatik olarak yansıyor.

Ödeme şekli muskat çiçeğinden yatırım hesabına dönüşse de temettünün özü 400 yıldır aynı kaldı. Şirketler, kazancının bir bölümünü, onu mümkün kılan ortaklarıyla paylaşmaya devam ediyor.

Hissedar ile Takipte Kal!

400 yıl önceki VOC ortakları gibi temettü gününü merak ediyorsan, takip etmek Hissedar ile çok kolay!

• Şirketlerin temettü tarihlerini ve hisse başına temettü miktarlarını Temettü ve Bilanço Takvimi’nden görebilirsin.
• Temettü kararlarına ilişkin KAP duyurularını uygulama üzerinden takip edebilirsin.
• Şirketlerin net kâr, özermaye gibi finansal verilerini şirket kartlarından inceleyebilirsin.
• İlgilendiğin hisseleri, izleme listene ekleyerek kendi planına göre izleyebilirsin.