Hisse ve Tahvil

Bir şirketin büyümek için paraya ihtiyacı olduğunu düşün. Bu parayı bulmanın iki temel yolu var. Ya yeni ortaklar bulup onlara şirketten pay verir ya da borç alıp bu borcu belirli bir süre sonunda faiziyle geri ödemeyi taahhüt eder. Hisse senedi birinci yolun, tahvil ise ikinci yolun karşılığıdır.

İkisi de yatırım aracı olsa da sahibine verdikleri konum birbirinden oldukça farklı.

Ortak Olmak

Bir şirketin hissesini aldığında, o şirketin küçük bir parçasına ortak olursun. Şirket büyüyüp değer kazandıkça hissenin değeri artabilir, şirket kâr dağıtmaya karar verirse temettü alırsın, genel kurulda da oy kullanma hakkın olur.

Ortaklığın diğer yüzü ise belirsizliktir. Şirketin kâr payı dağıtma zorunluluğu yoktur, hisse fiyatı da şirketin performansına ve piyasa koşullarına göre her gün değişir. Getirinin önceden belirlenmiş bir tavanı da garantisi de yoktur.

Borç Vermek

Tahvil aldığında ise bir devlete ya da şirkete borç vermiş olursun. Tahvili çıkaran taraf sana önceden belirlenen tarihlerde faiz (kupon) öder, vade sonunda da anaparanı geri verir. Şirket çok büyük bir kâr elde etse bile alacağın tutar değişmez, çünkü sen şirketin ortağı değil alacaklısısın.

Bu yüzden tahvil sahibinin oy hakkı da yoktur ancak karşılığındaki getiri çok daha öngörülebilirdir. Yine de tahvil tamamen risksiz değildir; borçlunun ödeme gücü ve piyasa faizlerindeki değişim, tahvilin değerini etkileyebilir.

İki araç arasındaki en az bilinen farklardan biri, bir şirket zor duruma düştüğünde ortaya çıkar. Şirketin varlıkları paylaştırılırken önce alacaklılara, yani tahvil sahiplerine ödeme yapılır. Hissedarlar ancak tüm borçlar ödendikten sonra geriye kalandan pay alabilir. Tahvil sahibi bu önceliği, şirketin büyümesinden pay almamakla dengeler. Hissedar ise sırada daha geride durmanın karşılığında şirketin büyümesine ortak olur.

Kısacası hisse ve tahvil, aynı şirkete iki farklı pencereden bakmak gibidir. Biri seni şirketin geleceğine ortak eder, diğeri şirketle arana kuralları baştan belli bir borç ilişkisi koyar.

İkisinin nasıl işlediğini bilmek, bir haberi okurken ya da bir şirketin finansal tablolarına bakarken kimin neyi beklediğini anlamanı kolaylaştırır.

Yatırım Hayatının Yardımcısı: Hissedar!

• Şirketlerin borç yapısını ve özsermayesini şirket kartları üzerinden inceleyebilirsin.
• Şirketlerin kâr payı dağıtım tarihlerini Temettü ve Bilanço Takvimi'nden takip edebilirsin.
• Faiz kararları gibi önemli veri açıklamalarına Ekonomik Takvim'den alarm kurabilirsin.
• IKON Araştırma ekibinin günlük bültenlerini Raporlar bölümünden sesli olarak dinleyebilirsin.