Kelebek Etkisi

Meteorolog Edward Lorenz, bilgisayarında bir hava tahmini simülasyonu çalıştırıyordu. Bir sonucu tekrar incelemek isteyince, baştan başlamak yerine önceki çıktıdan bir ara noktayı başlangıç değeri olarak yeniden girdi.

Bilgisayarın hafızasında sayı, altı ondalık basamakla tutuluyordu, ama yazıcı çıktısında sadece üç basamak görünüyordu. Lorenz, elle girerken bu yuvarlanmış üç basamaklı sayıyı kullandı.

Aradaki fark binde birden bile küçüktü; Lorenz sonucun neredeyse aynı çıkmasını bekliyordu. Ama simülasyon birkaç "ay" ilerledikçe iki sonuç birbirinden tamamen ayrıldı, ortada iki bambaşka hava durumu tablosu vardı. Küçücük bir yuvarlama farkı, sistemin tamamen farklı bir yöne gitmesine yol açmıştı.

Lorenz bu bulguyu 1972'de verdiği bir konuşmada, artık klasikleşmiş bir soruyla özetledi: Brezilya'da bir kelebeğin kanat çırpması, Teksas'ta bir kasırgaya yol açabilir mi? Bu benzetme, "kaos teorisi" olarak bilinen alanın başlangıç noktası oldu.

Karmaşık ve birbirine bağlı çok sayıda değişkenden oluşan sistemlerde, başlangıçtaki ufak bir farkın zamanla katlanarak büyüyüp sonucu tamamen değiştirebileceği fikri buradan geldi.

Piyasa da Karmaşık Bir Sistemdir

Finansal piyasalar da benzer şekilde, birbirine bağlı sayısız değişkenden oluşan karmaşık bir sistemdir. Şirket haberleri, küresel faiz kararları, yatırımcı psikolojisi, döviz kurları; bunların hepsi aynı anda ve birbirini etkileyerek fiyatı şekillendirir.

Bu da kısa vadeli fiyat tahminlerini, en gelişmiş modellerle bile doğası gereği kırılgan kılar; hava durumu tahmini gibi, birkaç gün öncesinden bile kesin bir öngörü yapmak zorlaşır.

Örneğin bir şirketin yıllık sonuçlarını neredeyse doğru tahmin eden bir analiz, aynı şirketin bir hafta sonraki fiyatını tahmin etmekte çok daha zorlanabilir; çünkü kısa vadede fiyata karışan değişken sayısı, uzun vadeye göre çok daha fazladır ve her biri sonucu küçük ama birikimli şekilde etkiler.

Lorenz'in bulduğu şey, aslında bir kusur değil, karmaşık sistemlerin doğal bir özelliğiydi. Bunu bilmek, kısa vadeli fiyat hareketlerini kesin olarak öngörmeye çalışmak yerine, elindeki somut ve doğrulanmış verilere odaklanmanın neden daha sağlam bir zemin olduğunu da hatırlatır.

Hissedar ile Somut Veriye Odaklanmak

Kısa vadeli tahminler yerine somut ve güncel verilere odaklanmak istiyorsan: Hissedar.

• Şirketlerin resmi açıklamalarını KAP duyuruları üzerinden takip ederek, tahmine değil doğrulanmış bilgiyi baz alabilirsin.
• Şirketlerin finansal tablolarını inceleyerek, kısa vadeli fiyat hareketleri yerine temel verilere odaklanabilirsin.
• İlgilendiğin şirketleri izleme listene ekleyerek, zaman içindeki gelişimini bir arada görebilirsin.