Zeigarnik Etkisi

Berlin'de bir kafede, psikolog Kurt Lewin ilginç bir şey fark etti. Garsonlar, henüz ödenmemiş siparişleri şaşırtıcı bir netlikle hatırlıyor, ama hesabı kapanan bir masanın ne sipariş ettiğini birkaç dakika içinde tamamen unutuyordu.

Lewin bu gözlemi öğrencisi Bluma Zeigarnik'e aktardı, Zeigarnik de bunu sistematik olarak test etmeye karar verdi.

Zeigarnik, katılımcılara bulmaca çözmek ya da kutu birleştirmek gibi bir dizi basit görev verdi. Görevlerin bir kısmını tamamlamalarına izin verdi, diğer kısmında ise tam bitmeden araya girip görevi yarıda kestirdi.

Bir süre sonra katılımcılardan hangi görevleri hatırladıklarını sordu. Sonuç çarpıcıydı; katılımcılar yarıda kalan görevleri, tamamlanan görevlere göre yaklaşık iki kat daha fazla hatırlıyordu.

Zihin Neden Yarım Bırakmayı Sevmez?

Zeigarnik'e göre bu durum, zihnin bir tür gerilim mekanizmasıyla ilgiliydi. Tamamlanmış bir görev zihinsel olarak "kapatılır" ve arka plana çekilir; ama yarım kalan bir görev, çözülmemiş bir gerilim olarak zihinde açık kalır ve dikkat çekmeye devam eder.

Bir yatırımcı için de benzer bir mekanizma işleyebilir. Kapanmış, sonuçlanmış bir işlem zihinde nispeten çabuk arka plana çekilir. Ama hala elde tutulan, özellikle zarardaki bir pozisyon, "henüz bitmemiş" bir gerilim olarak zihni meşgul etmeye devam edebilir. Bu da bazen o tek pozisyona, portföyün geri kalanına göre orantısız bir dikkat ve duygusal ağırlık verilmesine yol açabilir.

Örneğin on farklı şirkete yatırım yapan bir yatırımcının dokuz pozisyonu beklendiği gibi seyrederken, tek bir pozisyon zarardaysa, o yatırımcının zihinsel enerjisinin büyük kısmı genelde o tek pozisyona gider. Diğer dokuz şirketin güncel durumu, tam da "kapanmış bir gerilim" olmadıkları için daha az takip edilebilir.

Zeigarnik'in bulduğu şey aslında zihnin doğal bir eğilimi; yarım kalanı bitene tercih etme, kapanmamış olanı daha çok düşünme.

Bir portföyü değerlendirirken bu eğilimin farkında olmak, dikkatin sadece en çok "meşgul eden" pozisyona değil, portföyün tamamına daha dengeli dağılmasına yardımcı olabilir.

Hissedar ile Bütüne Bakmak

Zeigarnik Etkisi'ndeki gibi, dikkatini tek bir açık pozisyona değil portföyünün tamamına eşit şekilde vermek Hissedar ile mümkün!

• Portföyündeki tüm şirketleri şirket kartları üzerinden detaylıca inceleyebilirsin.
• İlgilendiğin şirketleri izleme listene ekleyerek, tek bir pozisyona odaklanmak yerine genel bir görünüm elde edebilirsin.
• Şirketlerin resmi açıklamalarını KAP duyuruları üzerinden takip ederek, duygusal değil veriye dayalı bir takip yapabilirsin.
• Takip ettiğin şirketlere fiyat alarmı kurarak, ekranı sürekli izlemek yerine yalnızca önemli değişimlerde bilgilendirilebilirsin.