Serbest Dolaşım Oranı Nedir?

Bir şirketin toplam 100 milyon hissesi olduğunu düşün. Bunun 70 milyonu kurucu ailenin elinde uzun süredir hareketsiz dursun, kalan 30 milyonu ise borsada gerçekten alınıp satılıyor olsun. İşte bu 30 milyonluk kısım, o şirketin "serbest dolaşım oranını" oluşturur; toplam sermayenin yüzde 30'u.

Bir şirketin toplam hisselerinin tamamı her gün alınıp satılmaz. Kurucu aileye, devlete, stratejik bir ortağa ya da başka bir şirkete ait paylar genellikle uzun süre elde tutulur ve borsada işlem görmez.

Serbest dolaşım oranı, geriye kalan, gerçekten günlük alım satıma açık olan kısmı ifade eder.

Serbest Dolaşımı Düşük Bir Hissede Neler Olur?

Serbest dolaşım oranı düşük bir şirkette, görece küçük miktarda bir alım ya da satım bile fiyatı sert şekilde hareket ettirebilir; çünkü piyasada dönen pay sayısı zaten azdır. Serbest dolaşımı yüksek bir şirkette ise benzer büyüklükteki bir işlem, fiyatı genellikle çok daha ölçülü etkiler.

Örneğin serbest dolaşım oranı yüzde 15 olan bir şirket ile yüzde 60 olan bir şirket, toplam piyasa değeri aynı olsa bile günlük işlem hacminde ve fiyat oynaklığında oldukça farklı davranabilir. Düşük dolaşımlı şirkette birkaç büyük emir bile fiyatı hızla yukarı ya da aşağı taşıyabilirken, yüksek dolaşımlı şirkette aynı büyüklükteki emirler fiyata çok daha sınırlı yansır.

Endekste Ağırlığı Nasıl Belirler?

Serbest dolaşım oranının bir başka etkisi de endekslerde görülür. BIST 100 gibi endeksler, şirketlerin ağırlığını hesaplarken toplam piyasa değerini değil, serbest dolaşımdaki payların değerini esas alır. Yani toplam değeri çok yüksek ama serbest dolaşımı düşük bir şirket, endekste beklenenden daha az ağırlığa sahip olabilir.

Bir hisseye bakarken sadece toplam piyasa değerine değil, bu değerin ne kadarının fiilen dolaşımda olduğuna da bakmak, o hissenin likiditesini ve olası fiyat oynaklığını anlamada önemli bir ipucu sunar.

Aynı büyüklükte görünen iki şirket, serbest dolaşım oranları farklıysa günlük hayatta çok farklı davranabilir.

Hissedar ile Bütünü Görmek

• Şirketlerin sermaye yapısı, piyasa değeri ve PD/DD, F/K gibi temel çarpanlarını şirket kartlarından inceleyebilirsin.
• Şirketlerin resmi açıklamalarını KAP duyuruları üzerinden takip ederek, pay yapısındaki değişiklikleri kaçırmadan görebilirsin.
• İlgilendiğin şirketleri izleme listene ekleyerek, zaman içindeki fiyat hareketlerini bir arada takip edebilirsin.
• Takip ettiğin şirketlere fiyat alarmı kurarak, serbest dolaşımı düşük hisselerde görülebilecek ani fiyat hareketlerinden anında haberdar olabilirsin.