Bir mağazada 100 TL'lik bir kazağın, 10 TL'lik bir çoraptan daha "pahalı" olduğunu söylemek kolaydır. Peki borsada, fiyatı 100 TL olan bir hisse, fiyatı 10 TL olan hisseden daha pahalı mıdır? 

Cevap: Hayır, olmayabilir.

Borsada sadece etiketteki fiyata bakarak "bu hisse çok pahalı" diyemeyiz. Önemli olan o fiyatı ödediğinde karşılığında ne kazandığındır. İşte bunu anlamanı sağlayan en basit yöntem Fiyat/Kazanç (F/K) Oranıdır.

Temel Mantık: Paramı Ne Zaman Geri Alırım?  

F/K oranını anlamak için borsayı bir kenara bırak, bir dükkan satın aldığını hayal et. Kendine şu soruyu sorarsın: "Bu dükkana ödediğim parayı, dükkanın yıllık kârıyla kaç yılda geri kazanırım?"

İşte F/K oranı tam olarak budur:

• F/K Oranı 8 ise: Şirket her yıl aynı kârı ederse, yatırdığın parayı teorik olarak 8 yılda sana geri kazandırır.
• F/K Oranı 20 ise: Piyasa bu yatırımın geri dönüş süresini 20 yıl olarak belirlemiş demektir.

Düşük F/K: Kelepir mi, Yoksa Sorunlu mu? 

Genellikle "F/K oranı ne kadar düşükse o kadar iyidir, ucuzdur" denir. Ama her ucuz şey iyi midir?

• Gizli Hazine Olabilir: Şirket harika işler yapıyordur ama kimse fark etmemiştir. Bu durumda hisse gerçekten "kelepir" fiyattadır.
• Tuzak Olabilir: Belki de şirketin işleri bozulmak üzeredir, büyük bir borcu veya davası vardır. Piyasa bunu bildiği için fiyatı düşük tutuyordur. Yani bazen ucuz olmasının haklı bir sebebi vardır.

Yüksek F/K: Neden Daha Fazla Ödeyesin? 

Bir hissenin geri dönüş süresi (F/K'sı) çok uzunsa, örneğin 30-40 yılsa, insanlar neden hala onu alır?

• Geleceğin Yıldızı: Yatırımcılar şöyle düşünür: "Bu şirket bugün az kazanıyor ama gelecekte kârını 10'a katlayacak."
• Özellikle teknoloji şirketlerinde bu durum sık görülür. İnsanlar bugünkü kârı değil, gelecekteki büyük potansiyeli satın aldıkları için daha yüksek fiyat ödemeye razı olurlar.

Kıyaslama Sanatı: Elma ile Armudu Karıştırma  

Bir bankanın F/K oranıyla, bir teknoloji şirketini veya bir demir-çelik fabrikasını kıyaslamak seni yanıltabilir. Her sektörün yapısı farklıdır.

Doğru karar vermek için şunlara bakabilirsin:

• Rakipleri Ne Durumda?: İlgilendiğin şirketin F/K'sı 10 ise, rakiplerinin ortalaması kaç? Eğer rakipler 15 ise seninki ucuz kalmış olabilir.
• Geçmişi Nasıl?: Bu şirket eskiden hangi oranlarla işlem görüyormuş? Kendi geçmişine göre şu an ucuz mu?

Unutma: F/K oranı, bir hissenin o anki fotoğrafını çekmek gibidir; sana "pahalı mı yoksa makul mü" olduğu hakkında bir ipucu verir. Ama filmin tamamını görmek için şirketin ne iş yaptığına ve hikayesine de mutlaka bakmalısın.

 Merak ettiğin şirketin "kaç yılda kendini amorti ettiğini" (F/K Oranını) Hissedar uygulamasında şirket kartları altındaki bilgilerden kolayca görebilirsin.

 Takip ettiğin hisselerdeki fırsatları kaçırmamak için "Fiyat Alarmı" kurarak piyasayı yakından izleyebilirsin.